استانداردهای نر و ماده های برق صنعتی
محیطهای کاری با ولتاژ نامی بالا نیازمند مجموعهای از اقدامات ایمنی هستند. برای نصب، استفاده و نگهداری ماشینها و تجهیزات، قوانین و استانداردهای خاصی وجود دارد.
هر استاندارد آلمانی و اروپایی باید توسط مجموعهای از مؤسسات تأیید شود، از جمله:
-
کمیسیون بینالمللی برق (IEC)
-
کمیته اروپایی استانداردهای الکتروتکنیک (CENELEC)
-
مؤسسهٔ استانداردسازی آلمان (DIN) و زیرمجموعهٔ آن برای استانداردهای الکتروتکنیک (DIN-Normstelle Elektrotechnik)
-
و انجمن آلمانی فناوریهای الکتریکی، الکترونیک و فناوری اطلاعات (VDE)
شرکت منکس تمام دو و چند شاخهها و پریزهای CEE خود را قبل از ارسال، مطابق استانداردهای زیر تست میکند:
IEC 60309
استاندارد بینالمللی IEC 60309 مربوط به دوشاخهها، پریزها، کانکتورها و اتصالدهندههای وسایل برقی است که عمدتاً در صنایع استفاده میشوند
(ولتاژ نامی تا ۱۰۰۰ ولت، فرکانس ۵۰۰ هرتز و جریان نامی تا ۱۲۵ آمپر).
-
بخش اول (IEC 60309-1) الزامات عمومی برای هر نوع کانکتور دو و چند شاخه در کاربردهای صنعتی را توصیف میکند.
-
بخش دوم (IEC 60309-2) مربوط به مجموعهای از کانکتورهای چند شاخه با بدنهٔ گرد است که دارای تعداد و آرایشهای مختلف پینهای اتصال برای کاربردهای متنوع میباشند.
الزامات این استاندارد که موضوع توافق بین سازندهٔ مجموعههای کلیدزنی و کنترل و کاربر هستند، در پایین فهرست شدهاند. این فهرست، ارائهٔ اطلاعات مربوط به شرایط پایه و تعاریف تکمیلی کاربر را آسان میکند.
راستی آزمایی و تایید طرح
علاوه بر تأیید نوع (Type Verification)، تولیدکننده باید گواهی محصول (Article Proof) ارائه دهد که راهاندازی صحیح مطابق استاندارد را تضمین کند، خرابیهای مواد را منتفی سازد و تطابق با الزامات ایمنی الکتریکی را تضمین کند.
تعریف سازنده اصلی و سازنده تابلو برق
سازندهٔ اصلی (Original manufacturer): سازمان یا شرکتی که که
سازندهٔ مجموعه کلیدزنی و کنترل (Manufacturer of the switchgear and control gear assembly):سازمانی که یک دستگاه را کامل کرده و آن را به یک صورت واحد عملیاتی مونتاژ میکند. (تابلو برق)
سازنده مسئول تأیید هر قطعه (Piece Verification) و بنابراین مسئول محصول نهایی است (اعلامیه انطباق – Declaration of Conformity).
حرارت و گرمایش
حداکثر دمای محیط ۴۰+ درجه سانتیگراد است. میانگین دمای محیط در یک دورهٔ ۲۴ ساعته نباید از ۳۵+ درجه سانتیگراد بالاتر باشد.
تأیید گرمایش (Heating Verification) میتواند از طریق روشهای مختلف انجام شود:
-
آزمون مجموعه کلیدزنی و کنترل،
-
استنتاج از یک مرجع شناختهشده،
-
یا ارزیابی توسط کارشناس، بهعنوان مثال مطابق با قواعد طراحی قابل اجرا.
صرفنظر از روشی که برای تعیین گرما و در نتیجه حداکثر بار جریان ترکیب انتخاب میشود، رعایت مقادیر حد مجاز دما باید تضمین شود.
مجموعه کلیدزنی و کنترل و مدارهای الکتریکی آن باید قادر به تحمل جریانهای نامی خود تحت شرایط تعریفشده باشند و مقادیر نامی اجزاء، قابلیتها و کاربرد آنها باید مدنظر قرار گیرد، بدون آنکه مقادیر حد مشخصشده در جدول ۶ استاندارد IEC 61439-1 بخش ۱ را نقض کنند.
حرارت و جایگزینی قطعات
یک دستگاه یا قطعه تنها زمانی میتواند جایگزین شود که از دستگاهی مشابه و بهطور یکسان ساخته شده باشد و یا از مدل دیگری غیر از مدل مورد استفاده در تأیید باشد، به شرطی که توان اتلافی و در نتیجه گرمایش اتصالات آن کمتر یا برابر با قطعه معیوب باشد که قرار است جایگزین شود.
بار بزرگترین مدار الکتریکی و تک تک مدارهای خروجی با جریان نامی
الزام استاندارد IEC 61439-X این است که تمام مدارهای الکتریکی باید بهطور جداگانه قادر به تحمل جریان نامی خود باشند، بدون آنکه در این فرایند از مقادیر حد مجاز دما تجاوز کنند.
اگر مدارهای قدرت اضافی اضافه شوند، میتوان یک ضریب بار نامی تعیین کرد.
مقادیر نامی InA, Inc, RDF
تعریف استاندارد InA:
جریان نامی مجموعهٔ کلیدزنی و کنترل (InA) جریان کلیای است که شینهٔ اصلی (Busbar) میتواند در تابلو برق مربوط توزیع کند، بدون آنکه از مقادیر حد دمایی ذکر شده در بخش ۹٫۲ استاندارد IEC 61439-1 تجاوز کند.
جریان InA به عنوان حداکثر جریانی در نظر گرفته میشود که تابلو برق میتواند از طریق مدارهای خروجی خود در حالت کارکرد پیوسته ۱۰۰٪ (Continuous Duty – CD) توزیع کند.
تعریف استاندارد Inc:
جریان نامی یک مدار الکتریکی مقداری از جریان است که این مدار میتواند تحت شرایط کاری استاندارد و زمانی که بهتنهایی عمل میکند حمل کند.
مجموعه باید قادر باشد این جریان را بدون تجاوز از دمای حداکثر اجزاء منفرد که در بخش ۹٫۲ استاندارد IEC 61439-1 مشخص شده، تحمل کند.
تعریف استاندارد – ضریب تنوع نامی (RDF):
RDF درصد مشخصشدهای از جریان نامی است که با آن، مدارهای خروجی (Inc) یک تابلو کامل میتوانند بهطور پیوسته و همزمان با در نظر گرفتن تأثیرات حرارتی متقابل مورد استفاده قرار گیرند.
در این فرایند نباید از جریان InA تجاوز شود.
جدول 101 استاندارد IEC61439-1 مقادیر بار فرضی
تعداد مدارهای اصلی الکتریکی | ضریب بار فرضی
| تعداد مدارهای اصلی الکتریکی |
ضریب بار فرضی |
| ۲ و ۳ |
۰٫۸ |
| ۴ و ۵ |
۰٫۷ |
| ۶ تا ۹ (شامل ۹) |
۰٫۶ |
| ۱۰ (و بیشتر) |
۰٫۵ |
این جدول مقادیر راهنما را ارائه میدهد؛ در صورت تردید همیشه مشخصات سازنده ملاک است.
توافق نامه ها بین تولیدکنندگان مجموعه های تابلو برق (یا تجهیزات کلیدزنی) و کاربران (مصرف کنندگان)
تنظیم قرارداد میان تولید کننده و کاربر
اطلاعات زیر نشاندهنده مقادیر استاندارد مشخصشده برای مجموعههای کاتالوگی MENNEKES است.
در صورت وجود انحراف از این استاندارد یا در موارد برنامهریزی پروژههای خاص، باید از قبل هماهنگی مناسب میان کاربر و تولیدکننده صورت گیرد. این توافقات باید در مرحله ارائه پیشنهاد (قبل از تولید و فروش) میان منکس یا شرکت سپاهان الکتریک بعنوان نمایندهه منکس در ایران و کاربر / مشتری تنظیم شود.
جدول زیر یک «فرم خام» است که برای تقریباً ۹۸٪ محصولات منکس MENNEKES کاربرد دارد.
برنامهریزی پروژههای خاص تحت پوشش این مشخصات نیست و باید از سوی کارفرما پیش از برنامهریزی پروژه بهطور جداگانه اعلام شود. در این موارد خاص لازم است جزئیات اضافی با کمک استانداردهای ذکرشده و زیراستانداردهای محصول مربوطه در نظر گرفته شود.
| ویژگی |
مقدار استاندارد |
شرایط عرفی |
استاندارد MENNEKES |
| سیستم مطابق نوع اتصال زمین |
طراحی مطابق الزامات محلی |
TT / TN / IT |
TN / TT |
| ولتاژ نامی |
مطابق شرایط نصب محلی |
حداکثر 1000 ولت AC یا 1500 ولت DC |
400 ولت AC |
| اضافهولتاژهای گذرا |
توسط سیستم برق تعیین میشود |
رده اضافهولتاژ I/II/III/IV |
گروه III (پریز و دوشاخه گروهی II) |
| اضافهولتاژهای گاهبهگاه |
حداقل ولتاژ نامی + 1200 ولت |
جدول 8+9 یا 10 را ببینید |
1890 ولت AC |
| فرکانس نامی |
مطابق شرایط نصب |
DC / 50 هرتز / 60 هرتز |
50 هرتز |
| مقاومت در برابر اتصال کوتاه |
توسط سیستم تعیین میشود |
N + PE حداکثر 60٪ مقادیر هادیهای فاز |
Icc حداکثر ≤ 10 کیلوآمپر |
| SCPD در تغذیه |
مطابق شرایط نصب |
بله/خیر |
خیر |
| هماهنگی بین تجهیزات حفاظتی داخل یا خارج تابلو |
مطابق شرایط نصب |
موجود/نصب/یکپارچهسازی |
وابسته به مورد |
| بارهایی که ممکن است به جریان اتصال کوتاه کمک کنند |
بار مجاز نیست |
هیچکدام |
هیچکدام |
| نوع حفاظت در برابر برقگرفتگی – عایقبندی پایه |
حفاظت پایه |
انطباق با الزامات محلی |
حفاظت پایه |
| نوع حفاظت در برابر برقگرفتگی – حفاظت نشت جریان |
حفاظت در برابر تماس غیرمستقیم / انطباق با الزامات محلی |
قطع خودکار/قطع حفاظتی/عایقبندی حفاظتی |
وابسته به مورد |
| محل نصب |
اجرای تولیدکننده |
داخل/خارج ساختمان |
وابسته به مورد |
| نوع درجه حفاظت (IP) |
حداقل IP2x داخل، حداقل IP23 خارج |
IPxx (A-D) |
IP44 |
| حفاظت در برابر اثرات مکانیکی |
— |
در صورت نیاز اعلام کد IK (IEC 62208) |
اطلاعات در صورت درخواست |
| مقاومت در برابر اشعه UV |
— |
برای محفظههای نصب بیرونی الزامی |
اطلاعات در صورت درخواست |
| مقاومت در برابر خوردگی |
برای نصب داخلی و خارجی |
بله/خیر |
وابسته به مورد |
| حدود دما |
داخل: حداقل -5°C، خارج: حداقل -25°C، حداکثر +40°C، میانگین 24ساعت: +35°C |
— |
مقادیر استاندارد. برای انحرافات به محصول مراجعه کنید |
| رطوبت نسبی حداکثر |
90٪ |
بیرون: 100٪ در +25°C، داخل: 50٪ در +40°C |
مقادیر استاندارد. برای انحرافات به محصول مراجعه کنید |
| درجه آلودگی |
محیط صنعتی 3 |
1،2،3،4 |
3 |
| ارتفاع |
≤ 2000 متر |
توجه به ضرایب |
≤ 2000 متر |
| محیط EMC |
A یا B |
A/B |
B |
| شرایط کاری ویژه (لرزش، محیط Ex، میدان مغناطیسی شدید یا آلودگی) |
هیچ شرایط خاصی نیست |
هیچ |
تعریف نشده |
| طراحی ساختاری خارجی |
مطابق مشخصات تولیدکننده |
باز/بسته/ایستاده/توکار/روکار/کنسول |
بسته |
| متحرک یا ثابت |
مطابق مشخصات تولیدکننده |
بله/خیر |
وابسته به مورد |
| ابعاد و جرم |
مطابق مشخصات تولیدکننده |
— |
وابسته به مورد |
| نوع هادیهای ورودی از بیرون |
کابلها |
کابلها/سیستمهای باسداکت |
کابلها |
| جنس هادیهای ورودی |
مس |
مس/آلومینیوم |
مس |
| سطح مقطع هادیهای فاز، PE، N & PEN |
مطابق استاندارد |
— |
— |
| الزامات خاص در علامتگذاری اتصالات |
مطابق مشخصات تولیدکننده |
— |
اجرای تولیدکننده |
| الزامات ذخیرهسازی و حمل |
استاندارد تولیدکننده |
— |
اطلاعات در صورت درخواست |
| قابلیت بهرهبرداری (دسترسی، حق فعالسازی، قطع) |
دسترسی آسان |
اشخاص مجاز، اشخاص عادی، ... |
وابسته به مورد |
| الزامات دسترسی برای بهرهبرداری، بازرسی، نگهداری یا توسعه |
بازرسی، تعویض قطعات، توسعه و نگهداری تنها توسط افراد متخصص (الزام) |
— |
فقط توسط افراد متخصص |
| جداسازی مدارهای خروجی |
مطابق مشخصات تولیدکننده |
جداگانه/گروهی/همه |
وابسته به مورد |
| نوع تقسیمبندی داخلی |
مطابق مشخصات تولیدکننده |
فرم 1،2،3،4 |
— |
| جریان نامی تابلو برق |
استاندارد تولیدکننده؛ مطابق کاربرد |
— |
وابسته به مورد |
| جریان نامی مدارهای الکتریکی (InC) |
استاندارد تولیدکننده؛ مطابق کاربرد |
— |
وابسته به مورد |
| ضریب تنوع نامی (RDF) |
مشخصه استاندارد |
RDF برای مدارها/RDF برای کل مجموعه |
وابسته به مورد |
| نسبت سطح مقطع بین هادی فاز و N* |
O ≤ 16 mm² = 100٪، O > 16 mm² = 50٪ (حداقل 16 mm²) |
برای جریانهای N تا 50٪ هادیهای فاز، در غیر این صورت توافق خاص لازم است |
هادی فاز = سطح مقطع هادی نول |
MENNEKES اندازه هادی نول را مطابق حداکثر جریان مجاز برای فازها طراحی میکند. برای شرایط کاری خاص (بخش 7.2 IEC 61439 و پیوست 1 بخش 13.5 IEC 61439-1) که به نسبت هادی نول به هادی فاز مربوط است (مصرف جریان متناوب با cosφ بسیار پایین و متفاوت یا هارمونیکهای بیش از حد در ولتاژ تغذیه یا جریان بار)، ممکن است به نسبت متفاوتی بین هادی نول و هادی فاز نیاز باشد. این موضوع باید از سوی کاربر اعلام شود.
