دوشاخه ارت دار شوکو (Schuko) که با نام استاندارد بینالمللی CEE 7/4 یا نوع F نیز شناخته میشود، رایجترین نوع دوشاخه برق خانگی و صنعتی سبک در آلمان، اتریش و بسیاری از کشورهای اروپایی و ایران است و به دلیل طراحی متقارن و دو کنتاکت ارت جانبی، از ایمنی بالایی در برابر برقگرفتگی برخوردار است. این دوشاخه دارای دو پین گرد به قطر ۴٫۸ میلیمتر برای فاز و نول بههمراه دو صفحه تماس مسطح در بالا و پایین بدنه برای اتصال زمین است که پیش از برقراری تماس فاز و نول، اتصال ارت را برقرار میکند. دو شاخههای شوکو معمولاً برای مدار ۲۳۰ ولت و جریان تا ۱۶ آمپر طراحی شدهاند و در درجات حفاظتی مختلف از IP20 برای کاربردهای داخلی تا IP44، IP67 و حتی IP68 برای محیطهای مرطوب، صنعتی و بیرونی تولید میشوند. در فروشگاه سپاهان الکتریک، طیفی از دوشاخههای شوکوی برندهایی نظیر Mennekes و PCE با رنگبندی، جنس بدنه (ترموپلاستیک یا لاستیک) و سیستم اتصال (پیچی یا سریع) متنوع عرضه میشود که برای کاربردهای خانگی، تابلوبرق، کارگاهی و محیط های سخت مناسب هستند.
"شوکو" (Schuko) کوتاهشده و ادغامشدهی عبارت آلمانی Schutzkontakt است که به معنای «کنتاکت محافظ» یا «تماس حفاظتی» میباشد. این واژه اشاره دارد به همان دو تیغه تماس فلزی جانبی روی بدنه دوشاخه (و گیرههای متناظر در پریز) که وظیفهشان برقراری اتصال زمین (ارت) است — نه انتقال جریان فاز یا نول.
بهطور خلاصه:
دوشاخه ارت دار شوکو دارای پین ارت (دو تیغه تماس جانبی) و جریان نامی تا ۱۶ آمپر است، در حالیکه یوروپلاگ (CEE 7/16) فاقد ارت و محدود به جریانهای پایین (معمولاً تا ۲٫۵ آمپر) برای وسایل کلاس دوم عایقبندی است. یوروپلاگ در پریز شوکو جا میگیرد، اما دوشاخه شوکو در پریزهای مخصوص یوروپلاگ جا نمیشود.
دوشاخه شوکوی معمولی (CEE 7/4) بهدلیل نداشتن حفره مرکزی برای پین ارت پریز فرانسوی، در پریز نوع E جا نمیگیرد. برای این منظور نوع هیبریدی CEE 7/7 طراحی شده که هم تیغههای جانبی شوکو و هم حفره مرکزی برای پین ارت فرانسوی را دارد و در هر دو نوع پریز کار میکند. دوشاخه های منکس از نوع هیبریدی هستند و و با پریزهای فرانسوی هم که میله ای در بین دو سوراخ پریز دارند، سازگار هستند.
درجه IP میزان مقاومت دوشاخه در برابر نفوذ گرد و غبار و آب را نشان میدهد؛ برای مثال IP44 مناسب پاشش آب از زوایای مختلف در محیطهای نیمهباز است، در حالیکه IP67 و IP68 برای غوطهوری موقت یا دائم در آب و کاربردهای بیرونی، کارگاهی و کمپینگ طراحی شدهاند. برای فضای باز یا محیطهای مرطوب، انتخاب مدلهای IP67 یا بالاتر توصیه میشود.
دوشاخههای ارت دار استاندارد برای ولتاژ ۲۳۰ ولت و جریان نامی ۱۶ آمپر طراحی شدهاند. برای مقاطع سیم، معمولاً کابلهایی با سطح مقطع ۳ در ۲٫۵ میلیمتر مربع (مانند نوع H07RN-F [افشان] برای کاربرد صنعتی) استفاده میشود. ترمینالهای دوشاخه های منکس ظرفیت سیم 4 هم دارند.
در استانداردهای رایج دوشاخه و پریز (چه شوکو/CEE 7 و چه استاندارد صنعتی CEE)، آمپراژ ۲۵ آمپر بهعنوان یک پله استاندارد تعریف نشده و تولید نمیشود؛ پلههای رایج در دوشاخههای صنعتی CEE عبارتاند از ۱۶، ۳۲، ۶۳ و ۱۲۵ آمپر. بنابراین اگر نیاز مشتری بار بالاتر از ۱۶ آمپر (مثلاً حدود ۲۰ تا ۲۵ آمپر) است، باید به سراغ پله بعدی یعنی ۳۲ آمپر برود که نزدیکترین و ایمنترین گزینه استاندارد موجود است. برای این منظور میتوان از ست نر و مادگی منکس با کد 27005 (مادگی) بههمراه دوشاخه (نری) با کد 260 استفاده کرد؛ این مجموعه از نوع اتصالات صنعتی CEE با آمپراژ ۳۲ آمپر است که علاوه بر تحمل جریان بالاتر، معمولاً دارای درجه حفاظت IP بالاتر (مقاوم در برابر گردوغبار و پاشش آب) نسبت به دوشاخههای خانگی معمولی نیز هست و برای کاربردهای کارگاهی، صنعتی و توان بالا مناسبتر است. انواع روکار، توکار، سیار و معکوس این نر و ماده موجود است.
اغلب مدلهای صنعتی از سیستم اتصال با پیچ (Screw Terminal) استفاده میکنند که سیمهای فاز، نول و ارت بهصورت جداگانه به ترمینالهای پیچی متصل میشوند؛ برخی مدلها نیز سیستم اتصال سریع بدون نیاز به ابزار دارند که نصب و تعویض را سادهتر میکنند.
این طراحی مشخصه اصلی استاندارد آلمانی شوکو (در تمایز با استاندارد فرانسوی) است و باعث میشود اتصال زمین از طریق گیرههای فنری کناری پریز، پیش از برقراری تماس پینهای فاز و نول برقرار شود؛ همین ترتیب اتصال، یکی از دلایل اصلی ایمنی بالای این استاندارد در برابر شوک الکتریکی هنگام درج و خروج دوشاخه است.
لطفا برای ارسال نظرات و پیشنهادات خود فرم زیر را تکمیل و ارسال فرمایید .